ڕاپۆرتی یادی 30 ساڵەی ئەنفال لە هۆڵندا
مالمۆکورد

ڕێکخراوی کوردی "میدیــــا" لە هۆڵەندا

له‌ یادی 30 ساڵه‌ی شاڵاوی جینۆسایدی ئه‌نفالدا سیمینارێکی

بۆ دادوەری دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق

ئاسۆ محەمەد سۆفی لە ئەمستردام  سازکرد

ڕۆژی هەینیی ڕێکه‌وتی  13-04-2018  له‌شاری ئەمستردام، یانەی کوردیی "میدیـــا" لە هۆڵه‌ندا، مه‌راسیمێکی پڕ شکۆی ڕێکخست، له‌ یادی 30 ساڵه‌ی شاڵاوی جینۆسایدی ئه‌نفالدا، بۆ بەڕێز حاكم ئاسۆ محمد سۆفی قادر سەرۆکی پێشووی دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق- لە کەیسی هەڵەبجە و تاوانی کۆمەڵکوژی، به‌ ئاماده‌بوونی ژمارەیەک لە کوردانی هۆڵەندا‌، که‌ تێیدا بەڕێزیان توێژینه‌وه‌یەکی پێشکه‌ش کرد، سەبارەت چۆنێتی بەڕێوەچوونی دادگاییکردنی سەرانی پێشووی ڕژێمی لە ناوچووی عێراق و ڕۆڵی خۆی لە کەیسی کەیسی هەڵەبجە و تاوانی کۆمەڵکوژی.

له‌ سه‌ره‌تای که‌ سیمینارەکەدا به‌ ساتێک وه‌ستان بۆ گیانی قوربانیانی ئه‌نفال مه‌راسیمه‌که، لە لایەن دەستەی بەڕێوەبەری "میدیــا"ەوە کرایەوە و  بە کورتی تیشک خرایە سەرئەوەی لە پاش ٣٠ ساڵ لە ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە، ئەگەری دووبارەبوونەوەی پاکتاوکردنەوەی ڕەگەزی گەلێکی بێ قەوارەی وەک کورد دەستی پێکردەوە، وەک چۆن لە شەنگال و دوزخورماتو و عەفریندا بینیمان، پاشان بەم جۆرە حاکم ئاسۆ بە ئامادەبووان ناسێندرا:

* لەدایک بووی ساڵی ١٩٦٤ شاری هەڵەبجەیە.

* لە ساڵی ١٩٦٩ لەگەڵ خانەوادەکەیدا، بە ناچاری چوونەتە شاری بەغدا لەوێ نیشتەجێ بوون و هەرلەوێش قۆناغەکانی خوێندنی سەرتایی و ناوەندی و ئامادەیی بڕیووە.

* ساڵی ١٩٨٩ کۆلێجی یاسای زانکۆی موسڵی تەواو کردووە.

* ١٣ ساڵ کاری پارێزەری کردووە.

* ساڵی ٢٠٠٣ پاش ڕوخاندنی ڕژێمی سەدام حسێن، لە ساڵی ٢٠٠٤ دا بووە بە دادوەر.

* ساڵی ٢٠٠٤ بۆتە سەرۆکی دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق- لە کەیسی هەڵەبجە و تاوانی کۆمەڵکوژی.

حاکم ئاسۆ لە سیمینارەکەدا باسێکی گرنگی ده‌رباره‌ی، مه‌سه‌له‌ی به‌جینۆساید ناساندنی کێسی هه‌ڵه‌بجه‌ و ئه‌نفال پێشکه‌ش کرد، له‌ کرۆکی باسه‌که‌یدا جه‌ختی له‌ لە کەیسی هەڵەبجە کرده‌وه‌، که‌ چۆن له‌ دادگادا  زۆر پێداگری کردووە  و داوای لە داداگا کردووه‌ به‌ به‌ڵگه‌کانی، کە ئەم تاوانە  بە تاوانی کۆمەڵکوژی(جینۆساید-جریمە ابادە جماعیە) بناسرێ و ڕوونی کرده‌وه‌ که‌ پاش مشتومڕ و ململانێەکی یاسایی دورودرێژ لەگەڵ ئەندامانی  دادگا، توانیان بڕیارەکە لە بەرژەوەندی خەڵکی هەڵەبجە  دەربچێت و دەستەی  تەمیزیش بڕیارەکەی پەسەند کردووه‌  ( تاوانی کیمیا بارانی هەڵەبجەیان بە جینۆساید ناساند)، هه‌روه‌ها باسی ئه‌وه‌ی کرد که‌ چۆن بەشداری کردوه‌...؟ لە دەرچوونی بڕیاری تایبەت بە کەیسی کوردە فەیلیەکان وەک ئەندامی دەستەی دادگا، پاش گفتوگۆی چڕو پڕ  بڕیاریان داوە،  کە تاوانی  کۆچپێکردن و ڕاگواستن و کوشتن و سەرنگومکردنی  کوردە فەیلیەکان تاوانی کۆمەڵکوژیە(جینۆساید)ە، هه‌روه‌ها حاکم ئاسۆ باسی ئه‌وه‌ی کرد که‌ بووه‌ بە سەرۆکی دادگا لە جێگەی حاکم ڕه‌ووف ڕه‌شید، بەشداربووه‌ لە دەرچوونی بڕیاری  ناساندنی کەیسی بەرزانیەکان  وەک جینۆساید و چەندین بڕیاری دیکەیشی دەرکردووە لە داگا، وەک بڕیاری جینۆسایدی ڕاپەڕینەکانی  باشوری عێراق ساڵی 1991 (انتفاضە شعبانیە).

له‌ ته‌وه‌رێکی دیکه‌دا بەختیار عارف، کە وەک وەرگێڕێک و ئاگادارێک لە نزیکەوە لە دادگایی کردنی گەورە بازرگانی هۆڵەندی فرانس ڤان ئەنراتدا، کە مادەکانی چەکی کیمیاوی بۆ ڕژێمی سەدام حسێن دەستەبەرکردووە، تیشکی خستەسەر هەندێ زانیاری گرنگ، کە چۆن ئەو بازرگانە چەکی کیمیاوی فرۆشتووە بە ڕژێمی عێراق و تەنانەت چۆن ڕەگەزنامەی عێراقیشیان پێداوە، سەبارەت چۆنێتیی دادگایی کردنەکە، کە ١٧ ساڵ حوکم داراوە و قەرەبووکردنەوەی ئەو قوربانیانەی داوایان لەسەر فرانس ڤان ئەنرات تۆمارکردووە، هەروەها هەوڵی حکومەتی هۆڵەندی، بە تایبەتی وەزیری پێشووی ناوخۆ (فرێد تەیفن) بۆ دانانی مۆنمێنتی ڕەمزی هەڵەبجە (عومەری خاوەر)، لە ‌به‌رده‌م رێكخراوی دژی چه‌كی كیمیاوی(OPCW)،  پاشان زۆربەی ئامادەبووان بەشداری پرسیار و گفتوگۆی سیمینارەکەیان کرد.

هەروەها زۆربەی ئامادەبووان جەختیان لەوە دەکردەوە، له پاش سی ساڵ لە ‌ جینۆسایدی ئه‌نفال و هه‌ڵه‌بجه‌دا پێویستە لە چەندان چمێک و گۆشه‌نیگایه‌کی نوێوه‌، که‌یسی ئه‌نفال بخرێتە بەرباس و توێژینەوە بەداخەوە چه‌ندین ساڵه‌، ته‌نها وه‌ک لاواندنه‌وه‌ و به‌زه‌یی به‌ قوربانیانی ئه‌نفال و پاشماوه‌کانیان، ئه‌م جۆره‌ یادانه‌ ده‌که‌ینه‌وه‌، پێویستە‌ پێداگری له‌ گۆڕینی ئالیه‌ت و شێوازی مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ که‌یسی جینۆسایدی ئه‌نفال و هه‌ڵه‌بجه‌دا بکەین، چۆن ئێمه‌ش وه‌ک ئه‌و جینۆسایدانه‌ی به‌سه‌ر میلله‌تانی تردا هاتووه‌، وه‌ک گه‌لانی دیکه‌، له‌ ڕواندا، که‌مبۆدیا، ئه‌رمه‌نیه‌کان و جوله‌که‌.. پێویسته‌ بە شوێن ئه‌رشیفه‌کانیان بگەڕێین و کۆیان بکەینەوە و بیانپارێزین،  چەندین کتێب و و مۆزەخانەیان لێ دروست بکەین، کار بۆ به‌ زیندووهێشتنه‌وه‌ی ئه‌و تاوانه‌ بکەینه‌وه‌ له‌ هزری نه‌وه‌ی نوێماندا، به‌ جۆرێک لێی بێزار نه‌بن، بچێته‌ بەرنامه‌کانی خوێندنه‌وه‌.

له‌ کۆتایی چالاکیه‌که‌دا، چه‌پکه‌ گوڵی ڕێزلێنانی"میدیــــا" پێشکه‌ش به‌ حاکم ئاسۆ کرا و سیمینارەکە بەسەرکەوتوویی کۆتایی پێهات.
به‌روار:  17/04/2018
152   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
Share چاپ کردن . پەرلەمانی ئەڵمانیا لەسەر داوایەكی دادگای دەستوری وڵاتەكەی، بڕیاریدا لەخانەی رەگەزی تۆماری باری كەسێتی و لەدایكبووندا لەپاڵ رەگەزی نێر و مێدا خانەیە درێژه‌ ...
.ستێفان لیۆڤێن کە کاندید بوو بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران ئەم بەیانییە لە پەرلەماندا دەنگی پێ نەدرا ئێستا دیسان دەبێ سەرۆکی پەرلەمان ئاندرێیاس نۆرلێن بە دوای کاندیدێکی نوێ بۆ پۆستی س درێژه‌ ...
کوشتاری کۆڵبەران و کاسبکارانى رۆژهەڵاتى کوردستان لەلایەن هێزەکانى رژێمى ئێرانەوە بەردەوامە. شەوی رابردوو لە ناوچە سنوورییەکانی سەردەشت بەهۆی تەقەى چەکدارەکانى رژێمى ئێرانەوە کۆڵبە درێژه‌ ...
بەر لە ١٠٤ ساڵ، لەبەرامبەر وەرگرتنی بڕێک پارەدا، کوردێک، شێخ عەبدولسەلام بارزانی ڕادەستی عوسمانییەکان دەکات و کوردێک، کە والی ویلایەتی موسڵ دەبێت لە سێدارەی دەدات، سیاسەتمەداران و درێژه‌ ...
فڕۆكه‌ جه‌نگییه‌كانی سوپای توركیای داگیركه‌ر وارگه‌ی شه‌هید ڕۆسته‌م جوودی له‌ قه‌زای مه‌خموور و گوندی سكێنی-یان له‌ ڕۆژئاوای شاری شه‌نگال بۆردومان كرد. له‌ مه‌خموور ٣ ئه‌ندامی هێزه درێژه‌ ...
سەرۆکی پەرلەمان ئاندرێیاس نۆرلێن لە کۆنفرانسێکی چاپەمەنیدا ئەم بەیانییە وتی پێشنیاری من ئەوەیە پەرلەمان ڕۆژی هەینی دەنگ بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران بدات. کاندیدی ئەم جارەش بۆ ئەم پۆ درێژه‌ ...
بەپێی ئامارێکی فیدراسیۆنی سەراسەریی پەنابەرانی عێراقی، لە ماوەی چوار ساڵدا، ٥٥٥ هەزار و ٧٣٥ هاوڵاتی عێراقی کۆچی نایاسایان کردووە و ٢٧٤ کەسیش لە ڕێگای کۆچبەرییدا گیانیان لەدەستداوە. درێژه‌ ...
به‌شێك له‌و په‌نابه‌رانه‌ به‌ڕه‌گه‌ز كوردن به‌هۆی‌ خراپی‌ گوزه‌رانیان، زیاتر له‌ هه‌زار په‌ناخوازی‌ دوورگه‌كان سكالاَ تۆمار ده‌كه‌ن ماڵپه‌ری‌ هه‌واڵی‌ گاردیان بلاَویكرده‌وه‌ دو درێژه‌ ...
🌷پـێـشـکـەش بــەهـــەمــوتــان هــاوڕێــیــان🌷 (((=ئــــامـــێـــزی دڵــــبــــەر=))) مەکەن مەنـعـم خەڵکـیـنـە عـاشقی دڵـبەرم ئـەمشەو نـاوگـوڵـزاری ئ درێژه‌ ...
ە ئۆسلۆی پایتەختی نەرویج و لە مەراسیمێکدا، هەریەك لە نادیە مورادی رزگاربووی دەستی داعش و دێنیس موکوێگی پزیشکی کۆنگۆیی، خەڵاتی نۆبڵی ئاشتییان بۆ ساڵی ٢٠١٨ وەرگرت. لە میانی بەرێوە درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   129
کۆی سه‌ردان:   17463726