30 ملیاردیر و 10800 ملیۆنه‌ر لە هەرێمی کوردستان هه‌یه‌

ملیاردێره‌كانی كورد له‌ كوێوه‌ دێن؟

خەندان

 دروستبوونی ملیاردێر له‌ سیاقی مێژوویی خۆیدا و له‌ هه‌ر كۆمه‌ڵگایه‌كدا ، په‌یوه‌سته‌ به‌ راده‌ی گه‌شه‌كردنی ئابووری نیشتیمانییه‌وه‌،  گرێدراوه‌ به‌ ئاستی گه‌شه‌ی سێكته‌ره‌كانی به‌رهه‌مهێنان و خزمه‌تگوزاریی و رێژه‌ی
 به‌شداریكردنیان له‌ پێكهێنانی كۆی داهاتی نیشتیمانیدا، هه‌تا ئاستی گه‌شه‌ی ئابووری نیشتیمانی زیاتر بێت، هه‌تا سێكته‌ره‌ جیاوازه‌كانی به‌هه‌مهێنان و خزمه‌تگوزاری به‌ رێژه‌یه‌كی به‌رزتر به‌شداری له‌ پێكهێنانی كۆی داهاتی نیشتیمانی بكه‌ن، ئه‌وا  ئه‌گه‌ری ده‌ركه‌وتنی ملیادێر زیاتره‌،  له‌م جۆره‌دا ملیادێر رۆڵی گرنگ ئه‌بینێت له‌ گه‌شه‌پێدانی ئابووری و داهینانی گه‌وره‌ و  پێشخستنی ناوه‌نده‌كانی توێژینه‌وه‌ و په‌ره‌پێدان ، به‌ڵام له‌و كۆمه‌ڵگایانه‌ی كه‌  ئابووری نیشتیمانی گه‌شه‌ی نه‌كردوه‌، كه‌ سێكته‌ره‌كانی به‌رهه‌مهێنان نه‌بوژاونه‌ته‌وه‌، كه‌ كشتوكاڵ و پیشه‌سازی و گه‌شتوگوزار و بواره‌كانی دیكه‌ له‌ ئاستێكی نزمدان ،  به‌شێوه‌یه‌كی بنه‌ره‌تی پشت به‌ داهاتی نه‌وت ئه‌به‌ستن ، ئه‌وا ده‌ركه‌وتنی رێژه‌ی زۆری ملیادێر گوزارشت له‌ ناعه‌داله‌تییه‌كی گه‌وره‌ ئه‌كات له‌ دابه‌شكردنی سامانی نیشتیمانیدا ، بگره‌ له‌ زۆر باردا و به‌ تایبه‌ت له‌و كۆمه‌ڵگا نه‌وتیانه‌ی كه‌ چاودێریكردن تیایدا لاوازه‌ و دام و ده‌زگای دیموكراسی بونیاد نه‌نراوه‌ و ، نوخبه‌یه‌كی ده‌سه‌ڵاتخواز مامه‌ڵه‌ به‌ دارایی گشتیه‌وه‌ ئه‌كه‌ن ، ئه‌وا ملیاردێر به‌رهه‌می پروسه‌یه‌كی گه‌وره‌ی تاڵانكردنه‌ و   سه‌رمایه‌كه‌شی به‌شێك نابێت له‌ بوژانه‌وه‌ی ئابووری نیشتیمانی ، به‌ڵكو به‌شێك ئه‌بێت له‌  وێرانكردن و قوڵكردنه‌وه‌ جیاوازییه‌ چینایه‌تییه‌كان، ئه‌و كه‌سانه‌ی پێیان وابوو ده‌ركه‌وتنی ملیاردێر له‌ كوردستاندا ئومێدێكه‌ بۆ بوژانه‌وه‌ی ئابووری وڵات و پته‌وكردنی ژێرخانه‌كه‌ی، به‌ خۆشحاڵییه‌وه‌ مژده‌ی زیادبوونی ملیاردێر و ملیونێریان پێ ئه‌داین  وه‌ك هێمایه‌ك بۆ پێشكه‌وتنی ئابووری، له‌ هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌دا بوون، چونكه‌ ملیاردێر و ملیۆنه‌ر به‌رهه‌می پێشكه‌وتنی  قاعیده‌ی به‌رهه‌مهێنانی ناوخۆ نه‌بوون، ئه‌نجامی گه‌شه‌كردنی وزه‌ی به‌رهه‌مهێنان نه‌بوون، به‌ڵكو  به‌رهه‌می تاڵانكردنی سامانی نه‌وت بوون،  ئه‌نجامی ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی  كۆمپانیاكان و سه‌رمایه‌داره‌كانی حزب بوو به‌سه‌ر بازار و چالاكی ئابووریدا، ئه‌نجامی نه‌بوونی چاودێری بوو به‌سه‌ر كاری كۆمپانیاكانه‌وه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندی گشتی و مافی هاوڵاتی.


  هه‌رێمی كوردستان یه‌كێكه‌ له‌و ناوچانه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌شێوه‌یه‌كی یه‌كجار نا سروشتی  ملیاردێر له‌ ده‌ركه‌وتن و گه‌شه‌كردندایه‌، به‌ پێی لێدوانی یه‌كێتی وه‌به‌رهێنه‌ران  30 ملیاردێر و  زیاتر له‌ 10 هه‌زار ملیۆنه‌ری تێدایه‌، زیاتره‌ له‌ ژماره‌ی ملیادیره‌كانی ژماره‌یه‌ك وڵاتی ئابووری گه‌وره‌ ، به‌ پێی لیستی فۆربس بۆ سالێ 2013  بۆ ملیاردێره‌كانی جیهان،  ملیاردێره‌كانی ولاتێكی به‌هێز و گه‌وره‌ی وه‌ك یابان كه‌ دووه‌م هێزی ئابوورییه‌ له‌ جیهاندا ، خاوه‌نی ته‌نها 22 ملیاردێره‌ ، وڵاتێكی نه‌وتی وه‌ك سعودیه‌ ته‌نها 8 ملیاردێری هه‌یه‌، وڵاتێكی وه‌ك كویت كه‌ وڵاتێكی نه‌وتی گه‌وره‌یه‌ و هێمایه‌كی گرنگی خۆشگوزه‌رانیه‌  ته‌نها 5 ملیاردێری هه‌یه‌، هۆڵه‌ندا كه‌ سه‌رده‌مێك وڵاتێكی كۆڵۆنیسالیستی گه‌وره‌ بوه‌ ته‌نها 6 ملیاردێری هه‌یه‌، به‌ڵام كوردستان 30 ملیاردێری هه‌یه‌ ،  سه‌ره‌رای ئه‌مه‌ ، ژماره‌ی ملیاردێره‌كانی كوردستان هاوتایه‌ به‌ ژماره‌ی ملیاردێره‌كانی 9 وڵاتی ئه‌وروپی كه‌ به‌شێكیان له‌وانه‌ پورتوگال و دانمارك و هۆڵه‌ندا حوكمی جیهانیان كردووه‌ ,  كه‌ بریتین له‌ هه‌ر یه‌كه‌ له‌ وڵاتانی  ((دانمارك 6,فنله‌ندا 1, یۆنان 3 ,ئێرلاند 5,هۆڵه‌ندا 6,پورتوگال 3,رۆمانیا 1,قوبروس 3,چیك 4)).

ئه‌م ده‌یان  ملیاردێر و  هه‌زاران ملیونه‌ره‌ له‌ كوێوه‌ دێن؟ له‌ چالاكی ئابووری و پرۆسه‌ی به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌؟ له‌  پیشه‌سازی و كشتوكاڵه‌وه‌ ؟ له‌ بازرگانی و كه‌رتی خزمه‌تگوزارییه‌وه‌؟ بێگومان نه‌خێر،  نه‌ك له‌ ئێستادا كه‌ قه‌یرانی داراییه‌ و چالاكیه‌ ئابورییه‌كان  ته‌واو سست و لاواز بوون، به‌ڵكو له‌وپه‌ری دۆخی بوژانه‌وه‌ی ئابووریشدا سه‌رجه‌م كه‌رته‌كانی به‌رهه‌مهێنان و چالاكی خزمه‌تگوزاری رێژه‌ی به‌شداریكردنیان كه‌متر بوه‌ له‌ 5%،  زیاتر 95%  پشتی به‌ داهاتی نه‌وت به‌ستوه‌ ، به‌ پێی ئه‌و داتایانه‌ی له‌به‌رده‌ستی مندایه‌  سه‌رجه‌م كه‌رته‌كانی به‌رهه‌مهێنان و خزمه‌تگوزاری، واته‌ كه‌رته‌كانی   پیشه‌سازی و كشتوكاڵ و بازرگانی و بیناسازی و گه‌شتوگوزار و بانك ...  له‌ ساڵی 2007  ته‌نها به‌ رێژه‌ی 2.3% به‌شداری كردوه‌ له‌ پێكهێنانی كۆی داهاتی نیشتیمانیدا و به‌ ته‌نها نه‌وت رێژه‌ی 97.7% داهاتی نیشتیمانی پێكهێناوه‌،  له‌ ساڵی 2008 سه‌رجه‌م كه‌رته‌ ئابوورییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان رێژه‌ی 2.34% داهاتی نیشتیمانیان پێكهێناوه‌، ساڵی 2009  سه‌رجه‌م به‌رهه‌می كه‌رته‌ ئابورییه‌كانی هه‌رێم  4.5% داهاتی  هه‌رێمی پێكهێناوه‌ ،  هه‌رچی ساڵی 2010 یه‌، ئه‌وا رێژه‌ی به‌شداری سه‌رجه‌م كه‌رته‌ ئابووریه‌كانی هه‌رێم جگه‌ له‌ نه‌وت  3.04% بوه‌  و نه‌وت به‌ ته‌نها رێژه‌ی 96.96% كۆی داهاتی نیشتیمانی پێكهێناوه‌ ، بۆ ساڵی 2011 ، ئه‌وا  به‌شداری  سه‌رجه‌م كه‌رته‌ ئابوورییه‌كانی هه‌رێم  جگه‌ له‌ نه‌وت له‌ پێكهێنانی كۆی داهاتی نیشتیمانیدا  ته‌نها به‌رێژه‌ی 3.50% بوه‌ ،  سه‌باره‌ت به‌ ساڵی 2012 ، ئه‌وا    به‌رهه‌می  ته‌واوی كه‌رته‌كانی به‌رهه‌مهێنان و خزمه‌تگوزاری له‌ پێكهێنانی ته‌نها  3.84%  داهاتی نیشتمانی بوه‌ ، ساڵی 2013  ئه‌م رێژه‌یه‌ گه‌یشتۆته‌ 4.32% 

 له‌و ئامارانه‌ی سه‌ره‌وه‌ ئه‌وه‌مان بۆ ده‌ر ئه‌كه‌وێت به‌رزترین رێژه‌ی به‌رهه‌مهێنانی ناوخۆیی  تێكرای كه‌رته‌ ئابوورییه‌كان له‌ هه‌رێمدا ، به‌هه‌ردوو بواری خزمه‌تگوزاری و به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌  كه‌متره‌ بوه‌ له‌ 5% كۆی داهاتی نیشتیمانی، به‌رزترین رێژه‌ی تۆماركراو له‌ ساڵی 2009 بوه‌  كه‌ ته‌نها  4.52% بوه‌ ، به‌م پێیه‌ له‌ ته‌واوی ساڵه‌كاندا سه‌رجه‌م وزه‌ی به‌رهه‌مهێنان و  خزمه‌تگوزاری له‌ هه‌رێمدا كه‌متر له‌ 5% كۆی داهاتی نیشتیمانی پێكهێناوه‌،  به‌مشیوه‌یه‌ ئه‌وه‌ روون ئه‌بیته‌وه‌ كه‌  دۆخی به‌رهه‌مهێنان به‌ ناوخی هه‌رێمدا له‌ ئاستێكی یه‌كجار نزمدایه‌

له‌گه‌ڵ بوونی ئه‌م ئاسته‌ نزمه‌ی به‌رهه‌مهێناندا ،  له‌ هه‌رێمی كوردستاندا 30 ملیاردیر و  10800 ملیۆنه‌ر بوونی هه‌یه‌ ،  ئه‌م  شتێكی  ئێجگار ناسروشتیه‌ ، ئابوورییه‌ك سه‌رجه‌م وزه‌ی به‌رهه‌مهێنان و خزمه‌تگوزاریه‌كه‌ی كه‌متر بیًت له‌ 5% داهاتی نیشتیمانی ، ئه‌و هه‌موو ملیادێر و هه‌زاران ملیۆنه‌ره‌ له‌ كوێوه‌ دێن؟ بێگومان له‌و نا دادپه‌روه‌رییه‌ گه‌وره‌یه‌وه‌ دێن كه‌ له‌ دابه‌شكردنی سامانی نیشتمانی ئه‌م وڵاته‌دا هه‌یه‌،  له‌ ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیه‌وه‌ دێن  به‌سه‌ر  نه‌وتدا ،   له‌ ته‌حویلبوونی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیه‌وه‌ دێت له‌ دام و ده‌زگای مه‌ده‌نی بێلایه‌نه‌وه‌ بۆ كۆمپانیایه‌كی سه‌رمایه‌گوزاری، كه‌ له‌ رێگای كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسیه‌وه‌ ده‌ستی به‌سه‌ر داهاتی نه‌وتدا گرتوه‌ و  به‌شێكی گرنگی ئه‌م داهاته‌ی خستۆته‌ خزمه‌ت كۆمپانیاكانیانه‌وه‌، به‌ پاره‌ی بێ شوماری نه‌وت  ته‌واوی چالاكیه‌ ئابورییه‌كانی دیكه‌ی ركێف كردوه‌، بازرگانی نه‌وت و به‌ قاچاخبردن و به‌ تالانبردنی سیمایه‌كی دیاری ئه‌م جۆره‌ حوكمرانییه‌یه‌،  ئیدی له‌ هه‌لومه‌رجێكی له‌مشێوه‌یه‌دا ده‌یان ملیاردێر و هه‌زاران ملیۆنه‌ر دروست ئه‌بن، ناكۆكیه‌ چینایه‌تیه‌كان قوڵتر و به‌رینتر ئه‌بن ، هه‌ژاره‌كان هه‌ژارتر و ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان ده‌وڵه‌مه‌ندتر ئه‌بن.
 

ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی و خەندان لێی بەرپرسیار نییە
به‌روار:  02/01/2018
1719   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
فیلمه‌كه‌ی‌ جوبرائیل له‌ئه‌مریكا باشترین بوو فیلمی (ئه‌یلان)ی ده‌رهێنه‌ر جوبرائیل ئه‌بوبه‌كر كه‌ به‌سپۆنسه‌ری زانكۆی نۆلج به‌رهه‌مهێنراوه‌، له‌فێستیڤاڵێكی سینه‌مایی نێونه‌ته‌وه‌ درێژه‌ ...
k شەوی 14/7/2018 لە شارەدێی ئاغجەلەری سەر بە شارۆچکەی چەمچەماڵ-ی پارێزگای سلێمانی کچێکی خوێندکار تەمەن ١٦ ساڵ بەناوی (سۆنیا عارف)، بە دوو گولـلەی کڵاشینکۆف، کوژراوە. کەسوکارە درێژه‌ ...
دیپۆرتكردنه‌وه‌ی‌ په‌نابه‌ران به‌رده‌وامه‌ ماڵپه‌ری‌ هه‌واڵیی‌ ده‌یلی‌ مه‌یڵ بلاَویكرده‌وه‌ هێزه‌ ده‌ریاییه‌كانی‌ ئوسترالیا به‌له‌مێكی‌ قاچاخی‌ كۆچبه‌ران ده‌ستگیر كردووه‌. به‌ درێژه‌ ...
کەمینە نەتەوەیی و ئاینیەکانی وەک نمونە ئێزیدی و سریانی کە لە وڵاتانی خۆیان چەوساونەتەوە و هەوڵی لەناوبردنیان دراوە، لە سوید هەم دەبنە قوربانی تووندوتیژیی و هەمیش ئەنجامدەری تاوان. درێژه‌ ...
پیاوێکی گوندی لە شار خانوویەک دەکڕێ و دەیدا بە کرێ. دوو سێ جار سەری مانگانە دەچێ بۆ کرێکەی. ژنە کرێچیکە لەب لەبان دەبێ و قسەی خۆشی بۆ دەکا و هەموو جارێ پاو و پوز و ناوگەڵی پیشانی ک درێژه‌ ...
K24 – هه‌ولێر: رێكخراوى مافه‌كانى مرۆڤ له‌ عه‌فرين، رايگه‌ياند، هاووڵاتى حه‌مدى عه‌بدۆ، ته‌مه‌ن 70 ساڵ ته‌رمه‌كه‌ى به‌ شێوێندراوى دۆزراوه‌ته‌وه‌ و ده‌ستێكى بڕاوه‌ و به‌ به‌ردبار درێژه‌ ...
فێستیڤاڵی کرێکارانی کان لە شاری دوورهامی بەریتانیا، کە گەورەترین فێستیڤاڵی کرێکارانە لە جیهاندا دەستیپێکرد، فێستیڤاڵی ئەمساڵ پێشکەشی عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری پەکەکە دەکرێت. فێستی درێژه‌ ...
عەبدولڕەحمان قاسملوو (١٩٣٠ - ١٩٨٩) زانیارێکی بواری ئابووری و کۆمەڵایەتی و خەباتکەر، پێشمەرگە و سکرتێری گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ماوەی ساڵانی ١٣٥٠ ھەتا ١٣٦٨. لە شاری درێژه‌ ...
لە کۆبوو باڵای وەزیرانی کۆچی وڵاتانی یەکیەتی ئەوروپا، مەسەلەی سیاسەتی کۆچی وڵاتانی یەکیەتییەکە خراوەتە بەر باس.ئەندامانی یەکیەتییەکە سەبارەت بە ڕووبەڕووبوونەوەی کۆچی نایاسایی و کیش درێژه‌ ...
فڕۆكە جەنگییەكانی دەوڵەتی تورك لە هێرشەكانیان بۆ سەر هەرێمەكانی قەندیل بەردەوامن و شوێن و ڕەز و باخی هاوڵاتیان دەكەنە ئامانج. ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەكانی پاراستنی گەل ـ هەپەگە درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   201
کۆی سه‌ردان:   16958290