چەند سەرنجێک لەسەر دەروێش و تەریقەتەکان


ئەم دەروێشانە برا و کەس و کاری ئێمەن، دەبێت رێزیان لێبگیرێت و وەک خۆیان قەبوڵ بکرێن و لەهەمووشی گرنگتر لێیان تێبگەین. ئەم چەند سەرنجەی خوارەوە بۆ ئەو مەبەستەیە.
یەکەم:
فۆرمی ئیسلامی تەریقەتی بەهەردوو شێوازە دەروێشی و سۆفییەکەیەوە کە لە قادری و نەقشبەندیدا رێکخراون، فۆرمە ئەسڵ و رەسەنەکەی ئیسلامی کوردییە، بۆ چەندان سەدە ئاوێتەی کەلتور و شیوازی ژیان تارادەیەکی زۆریش رۆحی کوردی بووە.
دووەم:
هەتا دەیەی پەنجاکانی سەدەی رابردووش، زۆرینەی ماڵباتە کوردییەکان سەر بە یەکێک لەو دوو تەریقەتە بوون. وەک د. مارف خەزنەدار دەڵێت، جار هەبووە مێرد سەر بە تەریقەتێک و ژنیش سەر بە تەریقەتێکی تر بووە.
سێیەم:
سیاسەتی دەوڵەتی عێراقی، دیارە ئێران و تورکیاش هەروا، بەرامبەر تەریقەتەکان لەسەر دوو پایە بووە: لێدان و ئیحتیواکردن. لێدان بەمەبەستی لێدان و پاشەکشە پێکردنی رۆح و کەلتوری کوردی لە رێگەی هێنانە پێشەوەی فۆرمە دەوڵەتی/عەرەبییەکەی ئیسلام بە هەرسێ ئاراستە سەلەفی و جیهادی و ئیخوانییەکەیەوە. فۆرمی دەوڵەتی/عەرەبی ئیسلام فۆرمێکی هاوردە و نامۆیە بە کۆمەڵگای کوردی و دەوڵەتی عێراقی لە چلەکانی سەدەی رابردوو وەک سەرەتایەک بۆ ئەسمیلاسیۆنی کورد و پاشەکشەی جوڵانەوەی کوردی هێنایە ناو کۆمەڵگای کوردی. سەرانی حکومەتی کوردیش زیاتر هاوکاری ئەم فۆرمە هاوردەی ئیسلام بوون و تا رادەیەکی زۆر جێگای بە فۆرمە کوردییەکەی ئیسلام لەق کردووە.
چوارەم:
پەیوەندی دەروێش یان سۆفی بە شێخەوە، پەیوەندییەکی خۆبەخشانەی رۆحییە و بەدەرە لە بەرژەوەندییە مادی و دونیایی و سیاسییەکان. رەنگە شێخ کۆمەڵێک بەرژەوەندی مادی و دونییایی دەست بکەوێت. رەهەندی بەرژەوەندی و دونیاخوازییەکەی شێخەکان زیاتر لە دوای هەڵوەشاندنەوەی سیستەمی میرنشینی و حوکمی راستەوخۆی تورکەکان لەکوردستاندا هاتە ئاراوە و لەسەردەمی داگیرکاری عێراقیشدا گەییشتە چڵەپۆپە و شێخ محەمەدی کەسنەزانی نموونەیەکی زەقە. بەڵام بۆ دەروێش و سۆفی جگە لە رایەڵەی رۆحی هیچ بەرژەوەندییەکی مادی و دونییایی لە تەریقەتەکەیدا نییە. ئەمەش رێک پێچەوانەی فۆرمە هاوردەکەی سەلەفی-ئیخوانی-جیهادییە.
پێنجەم:
سیمبۆلەکانی دەروێشی و تەسەوفی، چ لە جل و بەرگ و چ لە سیما و روخساردا نامۆ نین بە رۆح و دەرونی کوردییەوە درێژکراوەو رۆچووی ناو مێژوو و کەلتوری کوردییە، کە پێچەوانەی حاڵەتە سەلەفی و جیهادی و ئیخوانییەکەیە.
شەشەم:
رەگەزە سەرەکییەکانی تەقوسی عیبادەت لە فۆرمی تەریقەتیدا هەموویان کوردین، کە بریتین لە سەما (هەڵقەی زیکر) -گۆرانی (زیکر بەکوردی) -مۆسیقا (دەف). ئەم شێوازەش کورداندنی عیبادەتە.
حەوتەم:
مێژووی تەریقەتەکان لە کوردستاندا، مێژووی لێبووردەیی و پێکەوە ژیانبووە، هەم لێبوردەیی لەگەڵ ئەندامانی هەمان تەریقەت و غەیرە تەریقەتدا و هەم تەنانەت لەگەڵ ‌غەیرە موسوڵمانەکانیشدا. هەر یەک لە شێخ عوبەیدوڵای نەهری و شێخ ئەحمەدی بارزان وەک شێخی موسوڵمان و کریستیان ناسراون. لەو روانگەیەوە، مێژووی تەریقەتەکان، پێچەوانەی مێژووی ئیسلامی دەوڵەتی کەمترین ریکۆردی شەڕ و خوێنرشتنی هەیە لەگەڵ گروپ و لایەنە غەیرە تەریقەتی و غەیرە دینییەکان. تەنانەت ئەو شمشێر و زورگ و تیغانەی کە دەروێشەکانی تەریقەت بەکاری دێنن، بۆشەڕ نییە و بەڵکو بۆ خۆ ئازاردانە، وەک بەشێک لەسەفای رۆحی.
ئارام ڕەفعەت
به‌روار:  10/07/2020
140   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
دوا زەردەخەنەی سەدام ‼ لە دۆنكیشۆتدا بڕگەیەكی قەشەنگ ھەیە؛ سانشۆ پانزا كە دەبینێت دۆنكیشۆتی ئاغای غەمبارە و كەوتۆتە بەحری پەژارەوە، پێیدەڵێت «سەروەرم، خۆ غەم و خەفەت بۆ ئاژەڵ در درێژه‌ ...
نەتەوە یەکگرتووەکان قەڵاچۆکردنی کوردانی ئێزدی لە شنگال بە کۆمەڵکوژی بە ناوکردووە. زۆربەی سیاسەتوانانی سویدیش دەستەواژەی کۆمەڵکوژی سەبارەت بە هێرشی داعش بۆ سەر شنگال بەکار دەهێنن. ب درێژه‌ ...
رووداو دیجیتاڵ میا خەلیفە، ئەستێرەی تەلەڤزیۆن و پۆرنستاری پێشوو لە چەند پۆستێکدا هێرشی تووند دەکاتە سەر حیزبوڵڵا و سەرکردەکانی لوبنان و بە "ترسنۆک و نەزان" ناویاندەبات. می درێژه‌ ...
لە نوێترین پێشنیاردا بۆ ڕێککەوتنی پارتەکانی پەرلەمان لە سەر پرسی کۆچ، دەخوازرێ مەرجەکانی پێدانی هاوڵاتینامە بە پەنابەران توندتر بکرێتەوە. پێشنیارەکە لە سەر بنەمای یاسای پێدانی مافی درێژه‌ ...
ڕۆژانی ٦ تا ٩ ى ئابى هەموو ساڵێک ساڵیادی کارەساتی بۆردومانکردنی هێرۆشیما و ناکازاکییە کە لەلایەن ئەمریکاوە بە بۆمبی ئەتۆمی بۆردومان کرا بە بۆمبى ئەتۆمى. لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگ درێژه‌ ...
خەندان- پاش 10 رۆژ لە ئازار و ئەشكەنجە، سەرلەنوێ هیوا و ئومێد گەڕایەوە ناو ژیانی زاركا دوای ئەوەی هاوژینەكەی بە چەقۆ لوتی بڕی تەنها بەهۆی ئەوەی مۆڵەتی لێوەرنەگرتوە. لەكاتێكدا درێژه‌ ...
ماکیافیلی و ماناکانی نیشتیمان 03/08/2020 مەریوان وریا قانع "لەسەردەمی ماکیافیلییەوە، واتە لە سەدەی پازدەھەم و شازدەھەمەوە، نیشتیمان بووەتە یەکێک لە بەھا ئینسانیی و سیاسییە گرنگە درێژه‌ ...
مێژو، بخوێنەوە. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ {مێژوبۆ مرۆڤ، وەکو خوێ یە بۆ چیشت ... مرۆڤ بێ مێژو ناتەواویە ، چیشت بێ خوێ ، بێ تامە..} ئەمڕۆ لە لوبنان دادگا ل درێژه‌ ...
کوڕە هەر باشیشین😎 * ئەڵمانیەک بهێنە کوردستان و سەعات دووی نیوەڕۆ چوار جار بە ماسیحەیەکەوە بینێرە بۆ جۆزە هەڵدانەوە، جا بزانە شێخ و دەروێشی ئەمێنێت؟! * فەرەنسیەک بهێنە ئێر درێژه‌ ...
ئەم ساختە چیە بناسن ‼ ڕوونکردنەوە لە باوکی محمد چاوشین برادەران و هاوڕێیانی ئەڵمانیا، ئەو نائینسان و نا ڕەسەن و بێویژدانەی لەخوارەوە وێنەکەیم داناوە ناوی (هەندرێن) ە لە ووڵاتی درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   150
کۆی سه‌ردان:   20528124