هەموو ئومێدی زانایان هاتنی هاوینه‌ تا ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ناوببات


بۆ جه‌نگین لە دژی ڤایرۆسی كۆرۆنا، زانایان ئومێدیان به‌وه‌یه‌،‌ كه‌شوهه‌وای گه‌رم و وشك بێت و كۆتایی به‌و دۆخه‌ بهێنێت. ئه‌ویش ئه‌گه‌ر ڤایرۆسی كۆرۆنا (COVID-19) هاوشێوه‌ی هه‌موو جۆره‌كانی دیكەی نه‌خۆشییه‌كانی هه‌وكردنی كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌ بێت. كه‌واته‌ مانگی نیسان (ئه‌پرل) تا راده‌یه‌كی زۆر به‌شێوه‌یه‌كی كاتی مانگی سه‌ركوتكردن و له‌ناوبردنی ڤایرۆسی كۆرۆنا ده‌بێت.

به‌پێی راپۆرتێكی فاینانشاڵ تایمز، هه‌ندێك توێژینه‌وه‌ وا ده‌ره‌خه‌ن كه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا به‌ته‌واوی وه‌ك وه‌رزی خۆی نیشان ده‌دات و هه‌روه‌ها نیشانی ده‌ده‌ن، كه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا به‌شێوه‌یه‌كی ئه‌سته‌م ده‌توانێت شوێنپێی خۆی بهێڵێته‌وه‌ له‌ ناوچه‌ی خوڵگه‌ی كه‌مه‌ره‌یی (tropics)  وه‌ك له‌ ناوچه‌ی هه‌رێمی میان (temperate) ی جیهان، كه‌ كه‌شوهه‌وا تێیدا هاوسه‌نگه‌.

محه‌مه‌د سه‌جادی مامۆستای یاریده‌ده‌ر له‌په‌یمانگای میریلاندی ڤایرۆسلۆژی، توێژنه‌وه‌یه‌كی‌ له‌سه‌ر ئه‌و ڤایرۆسه‌ كردووه، كه‌ لە سەرانسەری جیهان تووشی زیاتر له‌ 400 هه‌زار كه‌س بووه‌ و ده‌ڵێت: "تا ئه‌م ساته‌ بڕوامان وایه‌،‌ ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ كه‌شوهه‌وای گه‌رمدا رووبه‌ڕووی ئاسته‌نگ ده‌بێته‌وه‌ و ئه‌سته‌مه‌ بتوانێت له‌نێو مرۆڤدا بڵاوبێته‌وه‌".

له‌ توێژینه‌وه‌كه‌ی سه‌جادیدا ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ راده‌ی شێی كه‌م و پله‌ی گه‌رمی له‌ نێوان 5-15 پله‌ی سیلیزییه‌، چالاكی و جووڵە‌ و گواستنه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ له‌هه‌وا خێراتره‌.

هه‌روه‌ها به‌پێی راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی زه‌ دالاس مۆرنین نیوز، زانایان له‌ هه‌ردوو زانكۆی بیهانگ و تیسینگهۆ له‌ چین له‌ دوای توێژینه‌وه‌یه‌ك له‌ 100 شاری چین كه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ی تێدا بڵاوبووەته‌وه‌، گه‌یشتونه‌ته‌ ئه‌و ئەنجامەی كە ئه‌و شارانه‌ی بەشێوەیەكی بەرچاو پله‌ی گه‌رمی به‌رز و راده‌ی شێی به‌رزیان هەیە،‌ ڤایرۆسه‌كه‌ ناتوانێت له‌هه‌وادا بگوازرێته‌وه‌.

له‌ئێستادا ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ زیاتر زیانمه‌ندن به‌ تووشبوون به‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ نێوان پله‌ی (30-50)ی نیوه‌ی باكووری گۆی زه‌ویدایه‌، كه‌ له‌ چینه‌و درێژ ده‌بێته‌وه‌ بۆ ئه‌مریكا و تێكڕای ئه‌وروپای به‌رده‌كه‌وێت.

به‌پێی توێژینه‌وه‌كه‌ی تیمی مامۆستا سه‌جادی، له‌هه‌فته‌كانی ئاینده‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ به‌ره‌و باكووری گۆی زه‌وی هه‌ڵدەكشێت و باكووری ئه‌وروپا و كه‌نه‌دا زیانمه‌ند ده‌بن.

لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ سه‌لماندویه‌تی،‌ له‌ مانگی 12ی 2020 ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ئارادیە. چونكه‌ پێشبینی كراوه‌ كه‌ هاوشێویه‌ ئه‌نفلۆنزای ئیسپانی ساڵی 1918-1919 یه‌، كه‌ به‌ 3 گروژمی یه‌ك له‌دوای یه‌ك له‌ جیهاندا توانی 50 ملیۆن كه‌س بكوژێت.

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ده‌نگی پێچه‌وانه‌ هه‌یه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌م رایه‌، پرۆفیسۆر مارك لیبیسیچ، مامۆستای ئێپێدیمیالۆژی زانكۆی هارڤارد پێیوایه‌، به‌شێك له‌ هاورێیانی مامۆستاشی كه‌وتوونه‌ته‌ هه‌مان هه‌ڵه‌وه‌، كه‌ وا بزانن ڤایرۆسی كۆرۆنا، ڤایرۆسێكی وه‌رزییه‌، ده‌شڵێت: "گریمان وامان دانا كه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ به‌گه‌رما و شێدرا چالاكی كه‌م ده‌بێته‌وه‌، به‌ڵام مه‌عقول نییه‌ وا پێشبینی بكه‌ین، كه‌ ئاستی كه‌مبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ وا بێت كاریگه‌ری نه‌مێنێت له‌م ناوچانه‌".

 كۆرۆنا ڤایرۆس گروپێكن له‌ ڤایرۆسه‌ درمییه‌كان و ئه‌توانن ببنه‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌ كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌، له‌ ته‌شه‌نه‌سه‌ندی ڤایرۆس "سارس"ی ئاساییه‌وه‌ سه‌ریهه‌ڵداوه‌، كه‌ بۆ ساڵی 2002 ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. ئه‌م ڤایرۆسه‌ به ‌به‌رده‌وامی خۆی نوێ ده‌كاته‌وه‌، تا له‌ ئه‌نجامدا له‌ دیسێمبه‌ری 2019 ڤایرۆسێكی نوێی كۆرۆنا سه‌ریهه‌ڵدا به‌ناوی "سارس – كۆرۆنا ڤایرۆس 2" له‌شاری وۆهانی كه‌رتی هێبی وڵاتی چین. تا رۆژی 25ی ئادار له‌سه‌رتاسه‌ری جیهان 430 هه‌زار و 772 كه‌س تووشی پەتاكه‌ بوون و زیاتر لە 20 هەزار كه‌سیش مردوون.

H.B
K24
به‌روار:  26/03/2020
153   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
دوا زەردەخەنەی سەدام ‼ لە دۆنكیشۆتدا بڕگەیەكی قەشەنگ ھەیە؛ سانشۆ پانزا كە دەبینێت دۆنكیشۆتی ئاغای غەمبارە و كەوتۆتە بەحری پەژارەوە، پێیدەڵێت «سەروەرم، خۆ غەم و خەفەت بۆ ئاژەڵ در درێژه‌ ...
نەتەوە یەکگرتووەکان قەڵاچۆکردنی کوردانی ئێزدی لە شنگال بە کۆمەڵکوژی بە ناوکردووە. زۆربەی سیاسەتوانانی سویدیش دەستەواژەی کۆمەڵکوژی سەبارەت بە هێرشی داعش بۆ سەر شنگال بەکار دەهێنن. ب درێژه‌ ...
رووداو دیجیتاڵ میا خەلیفە، ئەستێرەی تەلەڤزیۆن و پۆرنستاری پێشوو لە چەند پۆستێکدا هێرشی تووند دەکاتە سەر حیزبوڵڵا و سەرکردەکانی لوبنان و بە "ترسنۆک و نەزان" ناویاندەبات. می درێژه‌ ...
لە نوێترین پێشنیاردا بۆ ڕێککەوتنی پارتەکانی پەرلەمان لە سەر پرسی کۆچ، دەخوازرێ مەرجەکانی پێدانی هاوڵاتینامە بە پەنابەران توندتر بکرێتەوە. پێشنیارەکە لە سەر بنەمای یاسای پێدانی مافی درێژه‌ ...
ڕۆژانی ٦ تا ٩ ى ئابى هەموو ساڵێک ساڵیادی کارەساتی بۆردومانکردنی هێرۆشیما و ناکازاکییە کە لەلایەن ئەمریکاوە بە بۆمبی ئەتۆمی بۆردومان کرا بە بۆمبى ئەتۆمى. لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگ درێژه‌ ...
خەندان- پاش 10 رۆژ لە ئازار و ئەشكەنجە، سەرلەنوێ هیوا و ئومێد گەڕایەوە ناو ژیانی زاركا دوای ئەوەی هاوژینەكەی بە چەقۆ لوتی بڕی تەنها بەهۆی ئەوەی مۆڵەتی لێوەرنەگرتوە. لەكاتێكدا درێژه‌ ...
ماکیافیلی و ماناکانی نیشتیمان 03/08/2020 مەریوان وریا قانع "لەسەردەمی ماکیافیلییەوە، واتە لە سەدەی پازدەھەم و شازدەھەمەوە، نیشتیمان بووەتە یەکێک لە بەھا ئینسانیی و سیاسییە گرنگە درێژه‌ ...
مێژو، بخوێنەوە. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ {مێژوبۆ مرۆڤ، وەکو خوێ یە بۆ چیشت ... مرۆڤ بێ مێژو ناتەواویە ، چیشت بێ خوێ ، بێ تامە..} ئەمڕۆ لە لوبنان دادگا ل درێژه‌ ...
کوڕە هەر باشیشین😎 * ئەڵمانیەک بهێنە کوردستان و سەعات دووی نیوەڕۆ چوار جار بە ماسیحەیەکەوە بینێرە بۆ جۆزە هەڵدانەوە، جا بزانە شێخ و دەروێشی ئەمێنێت؟! * فەرەنسیەک بهێنە ئێر درێژه‌ ...
ئەم ساختە چیە بناسن ‼ ڕوونکردنەوە لە باوکی محمد چاوشین برادەران و هاوڕێیانی ئەڵمانیا، ئەو نائینسان و نا ڕەسەن و بێویژدانەی لەخوارەوە وێنەکەیم داناوە ناوی (هەندرێن) ە لە ووڵاتی درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   214
کۆی سه‌ردان:   20528702