هەموو ئومێدی زانایان هاتنی هاوینه‌ تا ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ناوببات


بۆ جه‌نگین لە دژی ڤایرۆسی كۆرۆنا، زانایان ئومێدیان به‌وه‌یه‌،‌ كه‌شوهه‌وای گه‌رم و وشك بێت و كۆتایی به‌و دۆخه‌ بهێنێت. ئه‌ویش ئه‌گه‌ر ڤایرۆسی كۆرۆنا (COVID-19) هاوشێوه‌ی هه‌موو جۆره‌كانی دیكەی نه‌خۆشییه‌كانی هه‌وكردنی كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌ بێت. كه‌واته‌ مانگی نیسان (ئه‌پرل) تا راده‌یه‌كی زۆر به‌شێوه‌یه‌كی كاتی مانگی سه‌ركوتكردن و له‌ناوبردنی ڤایرۆسی كۆرۆنا ده‌بێت.

به‌پێی راپۆرتێكی فاینانشاڵ تایمز، هه‌ندێك توێژینه‌وه‌ وا ده‌ره‌خه‌ن كه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا به‌ته‌واوی وه‌ك وه‌رزی خۆی نیشان ده‌دات و هه‌روه‌ها نیشانی ده‌ده‌ن، كه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا به‌شێوه‌یه‌كی ئه‌سته‌م ده‌توانێت شوێنپێی خۆی بهێڵێته‌وه‌ له‌ ناوچه‌ی خوڵگه‌ی كه‌مه‌ره‌یی (tropics)  وه‌ك له‌ ناوچه‌ی هه‌رێمی میان (temperate) ی جیهان، كه‌ كه‌شوهه‌وا تێیدا هاوسه‌نگه‌.

محه‌مه‌د سه‌جادی مامۆستای یاریده‌ده‌ر له‌په‌یمانگای میریلاندی ڤایرۆسلۆژی، توێژنه‌وه‌یه‌كی‌ له‌سه‌ر ئه‌و ڤایرۆسه‌ كردووه، كه‌ لە سەرانسەری جیهان تووشی زیاتر له‌ 400 هه‌زار كه‌س بووه‌ و ده‌ڵێت: "تا ئه‌م ساته‌ بڕوامان وایه‌،‌ ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ كه‌شوهه‌وای گه‌رمدا رووبه‌ڕووی ئاسته‌نگ ده‌بێته‌وه‌ و ئه‌سته‌مه‌ بتوانێت له‌نێو مرۆڤدا بڵاوبێته‌وه‌".

له‌ توێژینه‌وه‌كه‌ی سه‌جادیدا ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ راده‌ی شێی كه‌م و پله‌ی گه‌رمی له‌ نێوان 5-15 پله‌ی سیلیزییه‌، چالاكی و جووڵە‌ و گواستنه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ له‌هه‌وا خێراتره‌.

هه‌روه‌ها به‌پێی راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی زه‌ دالاس مۆرنین نیوز، زانایان له‌ هه‌ردوو زانكۆی بیهانگ و تیسینگهۆ له‌ چین له‌ دوای توێژینه‌وه‌یه‌ك له‌ 100 شاری چین كه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ی تێدا بڵاوبووەته‌وه‌، گه‌یشتونه‌ته‌ ئه‌و ئەنجامەی كە ئه‌و شارانه‌ی بەشێوەیەكی بەرچاو پله‌ی گه‌رمی به‌رز و راده‌ی شێی به‌رزیان هەیە،‌ ڤایرۆسه‌كه‌ ناتوانێت له‌هه‌وادا بگوازرێته‌وه‌.

له‌ئێستادا ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ زیاتر زیانمه‌ندن به‌ تووشبوون به‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ نێوان پله‌ی (30-50)ی نیوه‌ی باكووری گۆی زه‌ویدایه‌، كه‌ له‌ چینه‌و درێژ ده‌بێته‌وه‌ بۆ ئه‌مریكا و تێكڕای ئه‌وروپای به‌رده‌كه‌وێت.

به‌پێی توێژینه‌وه‌كه‌ی تیمی مامۆستا سه‌جادی، له‌هه‌فته‌كانی ئاینده‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ به‌ره‌و باكووری گۆی زه‌وی هه‌ڵدەكشێت و باكووری ئه‌وروپا و كه‌نه‌دا زیانمه‌ند ده‌بن.

لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ سه‌لماندویه‌تی،‌ له‌ مانگی 12ی 2020 ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ئارادیە. چونكه‌ پێشبینی كراوه‌ كه‌ هاوشێویه‌ ئه‌نفلۆنزای ئیسپانی ساڵی 1918-1919 یه‌، كه‌ به‌ 3 گروژمی یه‌ك له‌دوای یه‌ك له‌ جیهاندا توانی 50 ملیۆن كه‌س بكوژێت.

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ده‌نگی پێچه‌وانه‌ هه‌یه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌م رایه‌، پرۆفیسۆر مارك لیبیسیچ، مامۆستای ئێپێدیمیالۆژی زانكۆی هارڤارد پێیوایه‌، به‌شێك له‌ هاورێیانی مامۆستاشی كه‌وتوونه‌ته‌ هه‌مان هه‌ڵه‌وه‌، كه‌ وا بزانن ڤایرۆسی كۆرۆنا، ڤایرۆسێكی وه‌رزییه‌، ده‌شڵێت: "گریمان وامان دانا كه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ به‌گه‌رما و شێدرا چالاكی كه‌م ده‌بێته‌وه‌، به‌ڵام مه‌عقول نییه‌ وا پێشبینی بكه‌ین، كه‌ ئاستی كه‌مبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ وا بێت كاریگه‌ری نه‌مێنێت له‌م ناوچانه‌".

 كۆرۆنا ڤایرۆس گروپێكن له‌ ڤایرۆسه‌ درمییه‌كان و ئه‌توانن ببنه‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌ كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌، له‌ ته‌شه‌نه‌سه‌ندی ڤایرۆس "سارس"ی ئاساییه‌وه‌ سه‌ریهه‌ڵداوه‌، كه‌ بۆ ساڵی 2002 ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. ئه‌م ڤایرۆسه‌ به ‌به‌رده‌وامی خۆی نوێ ده‌كاته‌وه‌، تا له‌ ئه‌نجامدا له‌ دیسێمبه‌ری 2019 ڤایرۆسێكی نوێی كۆرۆنا سه‌ریهه‌ڵدا به‌ناوی "سارس – كۆرۆنا ڤایرۆس 2" له‌شاری وۆهانی كه‌رتی هێبی وڵاتی چین. تا رۆژی 25ی ئادار له‌سه‌رتاسه‌ری جیهان 430 هه‌زار و 772 كه‌س تووشی پەتاكه‌ بوون و زیاتر لە 20 هەزار كه‌سیش مردوون.

H.B
K24
به‌روار:  26/03/2020
103   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
کوردناسی هۆڵه‌ندی پیت مویله‌ر کۆچی دوایی کرد بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە ڕایدەگەیەنین ڕۆژی 05-04-2020 دۆستی دێرینی گه‌لی کورد به‌ڕێز (پیت مویله‌ر) کۆچی دوایی کرد. پیت مویلەر ڕۆژی 1 درێژه‌ ...
ماسکی سویدی و کەری شارباژێر‼ دەڵێن ڕۆژانە ژمارەیەک کەر دەچوونە ناو مزگەووتی گووندی (وەڵانە ). خەڵکی شارباژێریش پێیان دەڵێن: خۆتان نوێژ ناکەن، بەس گوناحە مەیەڵن ئەو کەرانە درێژه‌ ...
ڕات چییە بەرامبەر وەڵامەکەی سوید؟ دۆناڵد ترەمپ ڕەخنە لە ستراتیجییەتی سوید بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا دەگرێت و دەڵێت وەزعی سوید زۆر خراپە. لە وەڵامی ئەم ڕەخنەیە و قسەکانی تری ترە درێژه‌ ...
بەپێ ئەو پێشنیازە کە بەمزوانە دەنێردرێت بۆ پەرلەمان بۆ پەسەندکردن حکوومەت لەماوەی قەیرانی کۆرۆنادا بەڵام زۆرترینی تا سێ مانگ بۆی هەیە بڕیار بدات بەبێ گەڕانەوە بۆ پەرلەمان بەڵام بڕی درێژه‌ ...
بە پاسکیل چوو بوە دەرەوە ،کەوتبوە ناو مەفرەزەی پۆلیسەوە. ئەوەنە ترسا بوو ووتبوی دەچم بەنزین تێ دەکەم. 🚲 درێژه‌ ...
کۆرۆنا وەک ژنهێنان وایە تا 15ڕۆژ هەستی پێناکەیت. دوای دەزانی چ بەڵایەکت بەسەر هاتووە.😍 درێژه‌ ...
هەپەگە رایگەیاند، تێکۆشەر گەڤەر (موسلح ئیکە) ئەندامی ئەنجوومەنى سەربازیی هەپەگە ساڵی رابردوو لە هێرشێکى ئاسمانی دا شەهیدبووە. راشیگەیاند "وەک هاوڕێیەکى پێشەنگ لە مێژووی تێکۆشانما درێژه‌ ...
پیاوێک لە سووپەرمارکێتێکدا بە عەرەبانەیەکەوە بۆ ژنەکەی دەگەڕێت ، لە ناکاو خۆی دەکێشێت بە پیاوێکی تردا ، پێی ئەڵێ ئای ببوورە بۆ ژنەکەم ئەگەڕێم! پیاوەکەی تریش دەڵێ : ئای لەو سود درێژه‌ ...
پیرێژنێک دەچێت بۆ تاقیگە، پشکنینەکانی وەربگرێتەوە. بە هەڵە پشکنینی ژنێکی تریان دایە و پێیان ووت: دایە حاجی تۆ دوو گیانی. ئەویش ووتی : ئاخر زەمانە پیاو ناتوانێت متمانە بە باین درێژه‌ ...
پیاوێک دەچێتە لای قازی تا ژنەکەی تەڵاق بدا. قازی دەڵێ: بۆ تەڵاقی دەدەیت؟ پیاو: وەڵا مورتاح نیم لەگەڵی. ژن: وەڵا درۆ دەکات، هەرچی پیاوی گەڕەکە مورتاحن لەگەڵما، ئەم نەبێت.😍 درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   363
کۆی سه‌ردان:   19171451