ڤایرۆسێكی نوێ لە چین سەرهەڵدەدات
K24

تێكڕای زانایان كۆكن له‌سه‌رئه‌وه‌ی هانتا ڤایرۆس له‌ مرۆڤه‌وه‌ ناگوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ، به‌ڵام خاتوو تانیا ئالیۆت پزیشك له‌ زانكۆی نیویۆرك له‌ لانگۆنی ته‌ندروستی له‌ مانهاتن بۆ پێگه‌ی ماركێت وۆچ ده‌ڵێت: "هانتا ڤایرۆس له‌ كۆتایی چله‌كانه‌وه‌ له‌ چین بوونی هه‌یه‌ و ساڵانه‌ 16 حاڵه‌ت تۆمارده‌كرێت. به‌ڵام هه‌رگیز وه‌ك كۆرۆنا ڤایرۆس نییه‌ و نابێت، چونكه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ كه‌سێكه‌وه‌ بۆ كه‌سێكی تر ناگوازرێته‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌بێت كه‌سه‌كه‌ راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به‌ مشك و جرج و ئه‌و زینده‌وانه‌وه‌ هه‌بێت".

ئالیۆت نایشارێته‌وه‌ كه‌ كاتێك مشكه‌كه‌ هه‌ڵگری ڤایرۆسه‌كه‌ بێت، ئه‌وا له‌كاتی میزكردن له‌شوێنێك یان پیسایی كردن، به‌ تێپه‌ڕبوونی كات گه‌ردی میز و پیساییه‌كه‌ ئه‌چێته‌ هه‌واوه‌ و هه‌ر مرۆڤێك له‌و شوێنه‌ سه‌رقاڵی كاركردن بێت تووشی ڤایرۆسه‌كه‌ ده‌بێت یاخود كه‌سه‌كه‌ بێئاگایه‌ له‌وه‌ی ئه‌و شوێنه‌ پیس بووه‌ به‌ میز یان پیسایی مشكه‌كه‌ و راسته‌وخۆ ده‌ستی به‌ر كه‌لوپه‌ل یان شته‌كانی ناوچه‌كه‌ بكه‌وێت و دواتر ده‌ست بۆ ده‌مو لوتی به‌رێت، كه‌سه‌كه‌ تووش ده‌بێت.

رۆژی 23ی ئازار، كرێكارێك له‌كاتی گه‌رانه‌وه‌ی بۆ ماڵه‌وه‌ له‌ كه‌رتی یۆننانه‌وه‌ بۆ كه‌رتی شاندۆگ له‌ دوای ته‌واوبوونی كاركردن، له‌ناو پاسه‌كه‌دا كتۆپڕ گیان له‌ده‌ستده‌دات، دوای پشكنین ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ هه‌ڵگری ڤایرۆسی هانتایه‌. هه‌ر له‌ناو ئه‌و پاسه‌دا 32 كه‌س تر تووشی نه‌خۆشییه‌كه‌ بوون.

خاتوو تانیا ئالیۆت نائارم و دڵته‌نگه‌ به‌و هه‌واڵه‌ و ده‌ڵێت: "گریمان ئه‌و كه‌سه‌ی مردووه‌ راسته‌وخۆ له‌ شوێنێك ئیشی كردووه‌ كه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ی تێدا بووه‌، به‌ڵام چۆن 32 كه‌س پێكه‌وه‌ له‌ ناو پاسه‌كه‌ تووشی ڤایرۆسه‌كه‌ بوون. گه‌ر وا بێت كه‌واته‌ ڤایرۆسه‌كه‌ بازدان تێیدا رویداوه‌ و له‌ مرۆڤێكه‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤێكی تر".

ئه‌م پزیشكه‌ ته‌واو نیگه‌ران و تووشی دڵه‌راوكێ بووه،‌ به‌وه‌ی كه‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی ته‌ندروستی چین له‌ رۆژی 23ی ئاداره‌وه‌ رونكردنه‌وه‌یان نه‌داوه‌ ئه‌و 32 كه‌سه‌ چۆن هه‌ڵگری ڤایرۆسه‌كه‌ن له‌یه‌ك كاتدا. ده‌شڵێت: "ترسمان هه‌یه‌ چۆن سه‌ره‌تا چین، كۆرۆنا ڤایرۆسیان شارده‌وه‌ ئه‌میش بشارنه‌وه‌ و تووشی كاره‌ساتێكی ترمان بكه‌ن".

به‌ڵام زانایان له‌ ئه‌مریكا ئه‌وه‌شیان نه‌شاردۆته‌وه‌ كه‌ ساڵی 2005 بۆ 2019 له‌ ئه‌مریكای باشوور ئاندێز ڤایرۆز كه‌ سه‌ر به‌ خێزانی ئۆسۆهانتا ڤایرۆسه ‌و هه‌مان هه‌ڵگری RNA هه‌یه‌ له‌ مرۆڤه‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ و یه‌كه‌م جاریش له‌ شاخی ئاندێز له‌ چیللی و ئه‌رجه‌نتین سه‌ریهه‌ڵداوه‌.

زانای سویدی د. سه‌مییه‌ شێخ له‌ رۆژنامه‌ی نیویۆركه‌ر پۆست، نوسیویه‌تی:‌ ئه‌م ڤایرۆسه‌ نوێ نییه‌ له‌ نێوان مشكدا بۆ یه‌كتری ده‌گوازنه‌وه‌، ئه‌گه‌ر پیسایی یان میزی مشكه‌كه‌ تێكه‌ڵ به‌ هه‌وا ببێت، ئه‌وكات بۆ مرۆڤ ده‌گوازێته‌وه‌. ده‌شڵێت: "به‌ده‌گمه‌ن له‌ مرۆڤه‌وه‌ ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ".

به‌پێی سه‌نته‌ری خۆپاراستن و چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشییه‌كان – ئه‌مریكا له‌ماوه‌ی 1993-2016، ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی تووشبوون به‌ هانتا ڤایرۆس له‌ ئه‌مریكا ژماره‌یان 692 كه‌یسه‌. ده‌شڵێت: "له‌ نێو هه‌موو ئه‌و كه‌یسانه‌دا یه‌ك كه‌یسی تیا نییه‌ له‌ مرۆڤه‌وه‌ گواسترابێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ".

هانتا ڤایرۆس یان ئۆسۆهانتا ڤایرۆس یه‌كێكه‌ له‌ ڤایرۆسه‌ كوشنده‌كان، به‌ڵام ده‌گمه‌ن و كه‌مه‌. به‌پێی سه‌نته‌ری خۆپاراستن و چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشییه‌كان- ئه‌مریكا، دوو حاڵه‌تی هه‌یه‌، یه‌كه‌میان (هانتا ڤایرۆسی نیشانه‌كانی قورگ) كه‌ له‌ 100 كه‌سی تووشبوو ئه‌گه‌ر زوو فریای خۆی نه‌كه‌وێت 38 كه‌سی ئه‌مرێت. ئه‌وی تریان (هانتا ڤایرۆسی تا و له‌كاركه‌وتنی گورچیله‌) كه‌ ئه‌میان رێژه‌ی مردن 1-15%یه‌و هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌ش نه‌خۆش پێویستی له‌ هه‌فته‌یه‌ك بۆ مانگێك هه‌یه‌.

ئۆسۆهانتا ڤایرۆس یان هانتا ڤایرۆس بۆ ساڵی 1976 ده‌گه‌رێته‌وه‌. له‌ مشك و جرجه‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ، بۆیه‌ ناویشی لێنراوه‌ هۆنتا، چونكە یه‌كه‌م ده‌ركه‌وتنی له‌ كه‌ناره‌كانی روباری هۆنتای كۆریای باشوور سه‌ریهه‌ڵداوه‌.

به‌پێی پێگه‌ی مایۆ كلینك، نیشانه‌كانی نه‌خۆشییه‌كه‌ له‌ دوو قۆناغدایه‌:

وه‌ك هه‌موو نه‌خۆشییه‌كانی دیكە قۆناغی ئاسان و سه‌ره‌تایی هه‌یه‌، كه‌ به‌ قۆناغی یه‌كه‌می نه‌خۆشییه‌كه‌ ده‌ستنیشان ده‌كرێت و‌ نیشانه‌كانی وه‌ك ئه‌نفلۆنزا ده‌ره‌كه‌وێت، ئه‌وانیش:

- له‌رز و تا

- سه‌رئێشه‌ و ئازاری ماسوڵكه‌كان

- رشانه‌و و ئازاری ناوسك و سكچوون

دواتر ده‌چێته‌ قۆناغی هه‌وكردنی سییه‌كان و دوای 4-10 رۆژ نیشانه‌ خراپه‌كانی ده‌ستپێده‌كات، كه‌ ئه‌مانه‌:

- كۆكه‌

- ته‌نگه‌نه‌فه‌سی

- كۆبوونه‌وه‌ی ئاو له‌نێو سییه‌كان

- نزمبوونه‌وه‌ی لێدانی دڵ و كه‌مبوونه‌وه‌ی توانای دڵ

H.B

ئامادەكردنی: لوقمان غه‌فوور
به‌روار:  25/03/2020
164   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
شای سوید نۆرە بڕی کردووە لە ڤاکسینی کۆرۆنا.؟؟ بڵاوبوونەوەی وێنەی کارل گوستاڤی شانزە شای سوید ، لە کاتی کووتانی بە ڤاکسینی کۆرۆنا ، ڕەخنەی لێکەوتەوە لە خۆیی ولە شاژنە سیلڤیا لە درێژه‌ ...
مامۆستایەکی ئایینی لە سنووری قەزای پشدەر بە رووداوی راگەیاند، پێش ئەوەی کتێبەکەی چاپ و بڵاوبکاتەوە، سلێمان هەڵشۆیی لەگەڵ مامۆستایەکی دیکەی ئایینی سەردانی ماڵەکەی کردووە و بڕی 2000 درێژه‌ ...
رۆژنامەی واشنتۆن پۆست ئاماژە بەوە دەکات، ترەمپ دەیەوێت لەرێگەی کۆکردنەوەی دو ملیار دۆلار، نوسینگە و مۆزەخانەی تایبەتی خۆی لە شوێنی حەوانەوەی خۆی لە فلۆریدا دروست بکات. رۆژنامەکە درێژه‌ ...
ڕۆژی یەکشەممە شەش گەنجی مەخمور کە دەیانویست بۆ بژێوی ژیانیان بچنە بەغدا، لەسەر ڕێگای نێوان شارەدێی شەرگات و بێجی سەر بە پارێزگای سەڵاحەدین، تووشی ڕووداوێکی هاتووچۆ بوون، لە ئەنجام درێژه‌ ...
لە دەیەی 80ی سەدەی ڕابردوودا و لە میانی جەنگی کۆنەپەرستانەی 8 ساڵەی 'ئێران و ئێراق'دا، شەڕی شارەکان بە شێوازێ بەرفروان دەستی پێکرد. لەو چوارچێوەیەدا، لە ئاسمان و زەوییەوە هێزەکانی درێژه‌ ...
کابرایەکی کورد ژنیان بۆ هێنا و زەماوەندیان بۆ کرد. چێشت و گۆشت ئەخورا، لەبەرئەوەی خەڵکەکە زۆر بوون نەیانپەرژایە سەر زاوا نانی بۆ دانێن. لە پاشا کەوتە شەوێ، هاتن پێیان وت: فەرموو درێژه‌ ...
چەندین ڕۆژە تابلۆیەکی هونەری ژنانی ڕۆژاڤا و وتەیەکی ئۆجالان لە نەرویج هەرای ناوەتەوە و تورکەکانی ئەو وڵاتە و وەزارەتی دەرەوەی ڕژێمی تورکیا داوای لابردنی دەکەن و نەوریجیش بەفەرمی ئە درێژه‌ ...
دکتۆرێکی دەروونی دەڕواتە بەشی نەخۆشیە دەروونیەکان،. لە بەرپرسی بەشەکە دەپرسێت: ئەم نەخۆشە کە بە کەلە خۆی دەدات بە دیوارەکە کێشەی چی هەیە؟ بەرپرسەکە دەڵێت: قوربان؛کچێک درێژه‌ ...
• لەوەڵامی داوای دوای ئەوەی نیامکۆ سابونی سەرۆکی لیبراڵەکان بۆ پاشگەزبوونەوەی حکوومەت لە پرۆژە یاسای کۆچ. ستێفان لوێڤێن سەرۆکوەزیران ڕایگەیاند پرۆژە یاساکە ناکشێننەوە. • درێژه‌ ...
نووسینگەی مافەکانی سەدە، کە پارێزەریی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالانی لە ئەستۆگرتووە، ڕاپۆرتی دۆخی ئیمڕالی لە ساڵی ٢٠٢٠دا بۆ ڕای گشتی ئاشکرا کرد. ڕاپۆرتەکە لە ٣١خاڵ پێکدێت، تیایدا باس لە درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   280
کۆی سه‌ردان:   21983853